15.12.2018 10:34

371.31
419.32
53.83
5.33
5.59
69.05


Емдік қасиетке ие жеңіл судың феномені бойынша әлемдегі ең алғашқы конференция

Сәрсенбі, 10 Қазан 2018 11:05

Астанада емдік қасиетке ие жеңіл судың феномені бойынша әлемдегі ең алғашқы халықаралық ғылыми-практикалық конференция өткізілді.

Жеңіл су – құрамында дейтерий мөлшері төмен су. Яғни ондағы дейтерий (ауыр сутегі) мұхит деңгейінен едәуір төмен (155 ppm).

Конференцияға Қазақстан Республикасының, Ресей Федерациясының, Венгрияның сумен жабдықтау саласындағы ғылыми-зерттеу институттарының, университеттерінің және өнеркәсіптік кәсіпорындарының жетекші ғалымдары қатысты. Олар денсаулық үшін жеңіл суды зерттеу және пайдалану жолындағы өз тәжірибелерімен бөлісті.

Сонымен қоса конференцияға жеңіл табиғи минералды ауыз суын (TURAN маркасы) өндірісте құятын әлемдегі жалғыз қазақстандық зауыт «Көкшетау минералды сулары» (Қазақстан) қатысты. Ол зауыттың су кен орны әлемге әйгілі жеңіл сулардың кен орындарының бестігіне кіреді (Антарктида мұздықтары – 98 ppm, Бурабай шипажайының аймағы (TURAN) – 133 ppm, Байкөл өзені – 137 ppm, Колорадо штаты– 137 ppm, Грузия таулары – 139 ppm).

Ғылыми зерттеулердің ақпараттары бойынша жеңіл су имунномодельдеуші, қабынуға қарсы, жасартушы қасиеттерге ие. Жеңіл судың зерттеулері салыстырмалы түрде жақында ғана басталды. Толыққанды клиникалық зерттеулер қазіргі таңда тек Венгрияның онкология клиникаларында ғана өткізілген болатын. Нәтижесінде науқастардың емделіп, жағдайлары анағұрлым жақсарғандығы байқалған.

Әзірше жеңіл суды негізінен жасанды түрмен алады. Оны буландыру әдісін қолданып немесе ауыр (дейтерийлі) суды шығаратын өндірістік «ағынды» суды дейтерийден босату арқылы алады. Өндірісте ауыр (дейтерийлі) суды ядролық өнеркәсіпте нейтрондарды баяулату үшін пайдаланады.

БҰҰ-ның 2030 тұрақты даму бағдарламасына Жер шарының халқын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бөлімі кіреді. ДДСҰ ақпараттары бойынша, тұрғындардың ауруының 60% себебі олар тұтынатын тамақ пен судың сапасына тікелей байланысты. Осыған орай қазіргі таңда ауыз судың құрамына байланысты биологиялық әсерлерді зерттеуге ерекше көңіл бөлінуде.

ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті Санитарлық-гигиеналық қадағалау департаментінің басшысы Марал Рахымжанова айтып кеткендей:

«Бөтелкедегі суды өндіруді қамтамасыз етудегі немқұрайлылық әлі де өндірушілерге өндірілген судың нақты құрамын және көзін көрсетпеуге мүмкіндік береді. Ол халықтың денсаулығына әсер етіп, көптеген созылмалы, жазылуы қиын аурулар пайда болады. Сондықтан Қазақстанда Қоғамдық денсаулық сақтау комитеті құрылды. Жеңіл судың рөлі денсаулық сақтауда өте маңызды болғандықтан, біз халықты толығымен ақпараттандыруымыз керек. Халық судың қандай түрлері болатындығын, оны қалай, қандай мөлшерде ішуге болатындығын білуі керек».

Жер шарындағы судың 99,9% құрамында дейтерий (сутегінің ауыр изотопы) бар. Дейтерийі көп мөлшерде болатын суды ғалымдар «ауыр» немесе «өлі» су деп атайды. Себебі ол жасушадағы химиялық реакцияларды төмендетеді немесе толығымен жояды. Соңғы 100 жылда, АҚШ-тан келген ғалымдар дәлелдегендей, жердегі қарапайым су атом өнеркәсібі мен озон қабатының жұқаруына байланысты ауырлай түсті. Мәселен, 19 ғасырдың аяғында нормаға сәйкес келетін Дүниежүзілік мұхит суларының құрамында 120 мг\л дейтерий болса, ендігі кезде литріне 155 мг.

Жеңіл судың зерттеулері салыстырмалы түрде жақында ғана басталды – 60 жылдан артық емес. Ауыр судың қасиеттері ғылыми зерттеудің логикалық салдары ретінде анықталды. Ауыр судың молекулалары алғаш рет 1932 жылы ғалым Гарольд Льюис тарапынан анықталды. Ол гидролиз арқылы қарапайым судан алғашқы таза ауыр суды алуға қол жеткізді.

«Жеңіл су – өмір сапасы мен оның ұзақтығының негізі. Теория және тәжірибе» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясында өз тәжірибелерімен бөліскен зерттеуші ғалымдар жеңіл судың организмнің бейімделу мүмкіндіктеріне, иммундық жүйесіне, гормондық теңгеріміне, өмір сүру ұзақтығына оң әсерін тигізетіндігін айтты.

Еуропада қатерлі ісікпен ауыратын науқастарды емдеуде жеңіл суды пайдаланудың айтарлықтай оң тәжірибесі пайда болды.

Венгриялық зерттеуші Габор Шомлайдың айтуынша:

«Біз жеңіл су бойынша 30 жыл бойы зерттеулер жүргізіп келеміз және біздің нәтижелеріміз жасушалық функцияларды, жасушалық метаболизмді, ДНҚ мен ақуыздың тұтастығын қалыпқа келтіру үшін маңызды екенін дәлелдеді. Жеңіл су қазіргі заманғы онкотерапияның тиімділігін арттыра алады. Осы ғылыми жұмысқа әлемнің алдыңғы қатарлы университеттерінің және институттарының ғалымдары біріккендігін көру мен үшін қуаныш. Жеңіл суын қолдану арқылы өнімдер мен емдеу әдістеріне үлкен сұраныс бар, өйткені әлемде, тіпті ең дамыған елдерде де ісік аурулары және метаболикалық аурулармен ауыратын науқастардың саны артып келеді».

Жеңіл судың онкологиялық аурулардың радиациялық терапиясына оң әсері бар клиникалық зерттеулердің нәтижелерін адам морфологиясы ғылыми-зерттеу институтының эндокринді даму зертханасында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс атқаратын, медицина ғылымдарының докторы Сергей Обернихин:

«Соңғы жылдары қатерлі ісіктерді емдеудегі прогреске қарамастан, пациенттердің өлімі өте жоғары болып қалуда, ал өмір сүру сапасы сәулелік терапия мен химиотерапияның заманауи әдістерін жүргізгеннің өзінде де төмен болып қалып жатыр. Жеңіл су, иондаушы сәуленің теріс әсерін барынша азайта алады. Құрамында дейтерийдің төменгі мөлшері бар суды тұтынатын тышқандарда сәулелену кезінде өмір сүру ұзақтығы едәуір өсіп, айқын жөндеу процестері мен жасушалық иммунитеттің жоғарылауы байқалды. ЖЕҢІЛ судың тиімділігі клиникада көрсетілді. Түрлі ісіктердің кешенді терапиясында науқастардың өмір сүру ұзақтығы екі немесе тіпті төрт есе өсті».

Ресейде жеңіл суды зерттеу медицина ғылымының ғылыми платформасының іргелі және қолданбалы зерттеулеріне «Профилактикалық орта» ретінде кіреді. Кубан мемлекеттік медицина университетінің іргелі және клиникалық медицина кафедрасының профессоры, медицина ғылымдарының докторы Александр Басов:

«Төменгі мазмұнды дейтерийлі суды адамның тамақ рационына енгізу оның организмінің биологиялық ортасында және ішкі органдардағы концентрациясын айтарлықтай төмендетеді. Бұл әсіресе әйелде лактация кезеңінде маңызды, себебі осы кезеңде балада негізгі тамақ тұтыну жолы ішкі орган болып табылады. Балалардың өсуі мен дамуына кері әсерін тигізуі мүмкін ауыр изотоптардың жұтылуы осы кезде жоғары болады».

Ал Кубань мемлекеттік университетінің радиофизика және нанотехнология кафедрасының доценті, биология ғылымдарының кандидаты Степан Джимактың айтуынша:

«Жеңіл судың физиологиялық жағдайдағы зертханалық егеуқұйрықтардың әртүрлі ұрпақтарының денесіне әсерін зерттеу кезінде 70 ррм құрайтын детерийі бар суды тұтыну барысында 20-22 айлық егеуқұйрықтарда геропротекторлы (жасартатын) әсер анықталды. Олардың ағзасының барлық параметрлері жас жануарларға ұқсас болып қалғандығы көрсетілді».

Ресейдің бірнеше ғылыми институттарының ұзақ мерзімді зерттеулері жеңіл судың  аурудың алдын-алу кезінде неғұрлым тиімді екенін көрсетті. Адам морфологиясының ғылыми-зерттеу институтында эндокриндік даму зертханасының меңгерушісі, м.ғ.д., профессор Наталья Яглова өзінің ғылыми зерттеулерінің нәтижелерімен бөлісті: 

«Жеңіл су ісік ауруларын емдеу кезінде екі есе әсер көрсетеді: ісіктердің дамуын және ісіктердің өсуін және метастазияның дамуын ескере отырып, өмір сүру ұзақтығы мен метастазияға жағымды әсер етпейді және тиісінше, жануарлардың өмір сүру деңгейін жоғарылату нәтижелерін айқын көрсетеді. Сонымен қатар ісіктің дамуына дейінгі уақытта жеңіл суды тұтынған жөн».

Жеңіл су ғарышкерлерге де оң әсерін тигізді. Ресей ғылым академиясының биомедициналық проблемалар институтының гравитациялық биология зертханасының меңгерушісі, биология ғылымдарының кандидаты Денис Раков:

«Біз өткен ғасырдың 80-жылдарынан бастап жеңіл суды орбиталық станцияларда алу мүмкіндігін қарастырып келеміз. Жеңіл су сыртқы әсерге тез әсер етеді және соның арқасында біздің органдарымыз аз зардап шегеді. Күн сәулесінің әсер етуі кезінде күн радиациясының әсеріне ұшыраған жеңіл суын ұзақ уақыт бойы пайдалану радиациялық зақымданулардың ауырлық дәрежесін төмендетуге және иммундық жүйенің, сүйек миының жасушаларының және перифериялық қанның органдарының қалпына келтіру процестерін жылдамдатуда көрінетін жылдам қалпына келтіру үдерісін төмендетуге әкелді».

Дәл осы туралы өзінің алғы сөзінде Қазақ тағамтану академиясының азық-түлік мәселелері институтының директоры, Астана медициналық академиясының профилактикалық медицина кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, академик Ерболат Дәленов айтты:

«Бүгінгі конференцияда ғалымдар ғана емес, біздің құрметті ғарышкеріміз Айымбетов Айдын Ақанұлы да бар. Жеңіл су негізінен ғарыш саласында пайдаланылады. Біздің елге де жеңіл суды ғарышқа тасымалдауды бастау керек. Жеңіл су ғарыш сапарының алдында және ғарышқа ұшу кезінде ғарышкерлердің денесінің балансын сақтау үшін қолданылады, оның ғарышта маңыздылығы өте зор».

Зерттеушілер жеңіл судың арнайы иммуномодулярлы және қабынуға қарсы әсері бар екенін атап өтті. Кубань мемлекеттік университетінің Радиофизика және нанотехнологиялар кафедрасының аспиранты Анна Елкина атап өтті:

«Біз ЖЕҢІЛ судың ұзақ қолданылуының әсерін зерттеп, организмнің адаптивті мүмкіндіктерін өзгерту және организмнің қорғаныстық жүйелерінің әлеуетін арттыру арқылы 30 күн ішінде 50 ppm жеңіл суды тұтынған кезде қандағы детерий концентрациясының төмендеуін анықтадық».

Сондай-ақ, ғалымдардың айтуы бойынша жеңіл су механизмінің әсері әлі түсініксіз. Егер құрамындағы дейтерий аз (90 ppm-нан төмен) болса, биологиялық эффект қарама-қайшы болады. М.В. Ломоносов атындағы ММУ-тің биофизика кафедрасының профессоры, физакалық-математикалық ғылымының докторы Валентин Лобышевтың айтуы бойынша:

«Су негізінде бірегей зат. Себебі ол үш агрегаттық күйде бола алады: қар күйінде, су күйінде «жеңіл», ал мұз күйінде судан «ауыр» болады. Дәл осы құбылыс дейтерийі еріген мұздың қыртысындағы биологиялық белсенділіктің қарқынды өсуіне әсер береді. Сондықтан, жеңіл су әсерін айрықша көре алатын факторы су құрамындағы изотоптың орташа табиғилық құрамынан шағын аутқулар кезіндегі биологиялық процесстерінің күшейту феномены болып табылады. Сонымен қатар, зерттелген феноменге сай түсінік кіші шоғырлану аймағында әлі жоқ».

Осы күнге дейін әлем бойынша тек төрт жеңіл судың қайнар көздері белгілі болған. Қазақстандағы жеңіл судың қайнар көзінің барын, тек осы конференцияда біраз ғалымдар ести алды. 

Д.И. Мендлеев атындағы Ресейдің химиялық-технологиялық университеті сутегінің энергетикасы мен изотоптар технологиясының кафедрасының жетекші ғалымы, техникалық ғылымның кандидаты Игорь Селиваненконың пікірінше:

«Қазақстанда табиғи 133 ppm ЖЕҢІЛ судың барын бүгін алғаш рет естіп тұрмын. Айта кетейін, сіздердің елдеріңіздің жолы болған екен. Табиғи жеңіл судың қайнар көздері әлем бойынша – Якутияның сулары 136 ррм, Колораданың сулары 137 ррм, Байқал – 137 ррм, Кавказдың минералдық сулары 139 ррм. Ал, басқа бөтелкеге құйылған жеңіл сулар, шикізат ретінде 18 оттегі ауыр суларды өндіру кезіндегі шыққан үстеме өнімін қолданады. Бұл сулар: Ресейде - «Лангвэй», Израильде - «Ротем», Румынияда - «Кларивия», Венгрияда - «Превента» болып табылады. Жасанды жолмен алынған жеңіл сулардың бағасы – бір литрі 30 доллар тұруы мүмкін. Себебі, жеңіл суды жасанды жолмен алу өте үлкен қуат көлемін шығындайтын өндіріс. Бүгінгі күні, әлем бойынша 3-7 млн литр жасанды жеңіл су жасалуда. Ойлап қараңызшы, бұл Астана қаласының бір тұрғының 3 литрі. Сонымен, жеңіл су әлемді шулатуда және Қытайда айрықша белсенді. Біздің институт Қытайда алтыншы жасанды жеңіл су құрылысын қоюда. Себебі, ол жылына тек 36 мың литр ғана өндіре алады. Сондықтан, бізде жылына 1 млн литр шығара алатын құрылғыны ойлап табу керек, әрі оның қуат шығыны литріне 0,1 доллар болуы тиіс, кем емес. Біз осы бағытта қоғалудамыз».

Конференцияда Қазақстан Республикасында жеңіл жер асты ауыз суының табиғи көзқайнарының бар екендігі хабарланды.

Ол TURAN суы, оның құрамында құнды макро- және микроэлементтер бар және құрамындағы дейтерий мөлшері аз. Asia Waters компаниясының құрамындағы «Көкшетау минералды суларының» ғылым саласының директоры, гидрогеолог, минералдық ресурстар Академиясының мүшесі, валеология академиясының мүшесі, Ш. Уалиханов атындағы Көкшетау Мемлекеттік университетінің құрметті профессоры Евгений Пятовтың пікірінше:

«Қазақстандағы TURAN атты саудалық атауы бар су еліміздің өте сирек, әрі құрамындағы аз дейтерийі бар қайнаркөзден шығарылытан жеңіл суы болып табылады. Дейтерий бойынша TURAN Байкөл суларына ұқсас, бірақ Байкөл суларының физиологиялық критерийлері бойынша минералдық толыққандылығы аз. Физиологиялық толықанды су – ол адам организмінің функционалдық жүйесін тұрақтандыратын ауыз су. Дені сау болу үшін, адамдар нақты химиялық құрамы бар суды ішу қажет. Бұл дегеніміз – үйлесімді тұзды құрам, минерализация мен қаттылық, белсенді биологиялық элементтердің болуы. Ол – үйлесімді концентрацияда кем әрі көп емес мөлшерде су құрамында кальций, магний, йод, фтор, гидракарбонаттың болуы. Біздің су дистиллятқа айналмайды, жасанды тұздармен ауқаттанбайды және жасанды жолмен минерал алмайды. Себебі ол табиғатынан-ақ жоғары минералданған су. Келесі қажетті критерий ол – микробиологиялық құрам, жерасты суларында болатын физиологиялық бактериялардың топтарының болуы. Олар жер қойнауында көбейіп, сонда тұрады. Біздің суды бөтелкеге құю технологиясы су микрофлорасын сақтап, бүтіндей, тұңғыш шыққан күйінде беріледі. Бұл микрофлоралар ферменттер, аминқышқылдарын, витаминдер және т.с.с. организмге пайдалы заттар шығарады. Мысалы, майқышқылды бактериялар шығаратын ұшпа майлы қышқылдар тоқ ішектін жұмыс істеуіне өте қажетті».

Жеңіл сулар бар жерде адамдар тарихи ұзақ өмір сүреді және денсаулықтары мықты болып келеді. Қазақстанда әлі ондай өлшем жүргізілген жоқ. Бірақ, еліміздің радиоактивті элементтер мен радиоактивті жер асты суларының қайнаркөздерінің географиялық орнына байланысты экологиялық күйінің ауырлығын ескерсек, тау-кен қазу және өңдеуші өнеркәсіптің  барынша көп табиғи жеңіл суларды көбейткен жағдайда ғана басым болады. Сонымен қатар, қазақстандық жеңіл суды клиникалық зерттеу қажет, және оның онко-аурулардың емдеуі мен терапиясына әсерін байқау қажет.

Қазақстанның әрбір азаматына Қазақстанның жеңіл суы максималды түрде жету үшін және осы мәселеде ұлт денсаулығы үшін Қазақстан білімін жетілдіру шеңберінде Қазақстан Республикасының ғылым қоры ғылыми зерттеу грантын бөлді. Қазақстан Республикасы Президенті Аппаратының Медициналық орталығының бастығының орынбасары Айдар Дөкеновтың айтуынша:

«Адам денесі үшін судың қандай рөл атқаратынын бәрі біледі. Жеңіл ауыз суының бірегейлігі Қазақстан, АҚШ, Жапония, Қытай және Венгрия ғалымдары тарапынан дәлелденді. Адам ағзасына жағымды әсер етудің кең ауқымы өмір сүру сапасына жақсы әсер етеді және өмір сүруді ұзартады. 2015 жылы Президент ісін басқару бойынша Медициналық Орталығының құрамында белсенді ұзақ өмір сүру ұзартуға байланысты ғылыми зерттеулер жүргізу үшін геронтология және қартаюға қарсы медицина орталығы ашылды. Бұл конференция ғылыми қоғамда қажет. Конференция шешімінде көрсетілетін ғылыми деректермен алмасу, практикалық тәжірибе клиникалық медицина саласындағы медицина қоғамдастығының хабардарлығын арттыратынына сенімдіміз».

Бұл туралы ҚР ғылым қоры жобасының дирекциясының басшысы Арман Ашкин:

«Қазақстан Республикасы Президентінің 5 институционалдық қадамды іске асыру бойынша «100 нақты қадам» атты 64-ші қадамын жүзеге асыру шеңберінде 2015 жылдың соңында «Ғылыми-техникалық қызметтің нәтижелерін коммерциализациялау туралы» заң қабылданды және Ғылым қоры ең озық жобалардың бірі төменгі детерий мазмұнымен (жеңіл сумен) толыққанды табиғи минералды суы бар «Көкшетау минералды сулары» АҚ-на жүзеге асыруға грант бөлді» деді.

Конференцияның қорытындысы бойынша қатысушылар жеңіл судың биологиялық жүйелерге, тірі ағзаларға, адамдарға әсерін әрі қарай зерттеу үшін бірлескен жұмыс тобын құруға келісті.

Ғылыми қоғамдастыққа және мүдделі тұлғаларға зерттеу нәтижелері туралы ақпарат беріп, жетекші ғалымдардың қатысуымен ғылыми конференция өткізуді жоспарлады. ТМД елдері мен басқа да елдер осы саладағы ірі бизнесті индустриалдық өндірісті құру әлеуетін қарастыру мәселесін алға тарта отырып, өзара негiзде Қазақстан, Ресей және басқа да елдегі дейтерийдің төменгі мазмұны бар жасанды жеңіл судың өндірісін бастап көрмек.

comments powered by HyperComments

Жұмыс

<
1 - 10
>
JoomShaper